W ostatnich czasach coraz więcej osób przechodzi na dietę bezglutenową. Są to jednak nie tylko ci, u których zdiagnozowano celiakię, ale również osoby, które mają alergię na gluten i nie tolerują go w diecie. Czym jest celiakia? Jak rozpoznać alergię i nadwrażliwość na gluten? Warto poznać różnice pomiędzy nimi.

Co to jest celiakia?

Jest to choroba, która polega na nietolerancji glutenu. Jej przyczyną jest zawarta w zbożach prolamina. Celiakia pojawia się u osób predysponowanych do tego genetycznie, zarówno u dzieci, jak i u osób dorosłych, ale najczęściej pierwsze objawy widoczne są już w okresie niemowlęcym. W celiakii dochodzi do chronicznego stanu zapalnego wewnętrznej wyściółki jelita cienkiego, czego efektem są problemy z wchłanianiem składników odżywczych z pożywienia.

W celu rozpoznania celiakii najczęściej stosuje się specjalne badania. Wskazaniem do nich może być częste przemęczenie, wzdęcia brzucha, bóle kostno-stawowe, anemia, ciągłe uczucie głodu, biegunki. Celiakię diagnozuje się przez badanie przeciwciał w krwi – to najczęściej wybierana metoda, rzadziej przez biopsję z wyściółki jelita cienkiego podczas nekroskopii lub przez badania genetyczne.

Leczenie celiakii polega przede wszystkim na wprowadzeniu diety bezglutenowej, ponieważ nawet niewielkie ilości glutenu są w stanie spowodować nawrót nieprzyjemnych objawów. To oznacza, że zawsze należy dokładnie sprawdzać składy produktów i uważać w restauracjach, gdzie żywność może być też skażona glutenem.

Czym jest alergia na gluten?

To właśnie alergia tego rodzaju jest teraz dość często spotykana. W rzeczywistości mamy do czynienia z nadwrażliwością na gluten, która nie ma powiązania z celiakią. W tym przypadku naukowcy nie są całkowicie pewni, co może powodować występowanie takiej nadwrażliwości. Jako że objawy alergii oraz celiakii są podobne, zdarza się, że są one ze sobą mylone, jednak w przeciwieństwie do osób z celiakią te z alergią nie mają uszkodzonej wyściółki jelita cienkiego.

Niestety, nie istnieją skuteczne sposoby na jednoznaczne określenie, czy u pacjenta dochodzi do nadwrażliwości na gluten. Wprawdzie w sprzedaży dostępne są różne testy, niemniej jednak nie mają one skuteczności diagnostycznej, dlatego też mogą dawać fałszywe wyniki. Najczęściej alergię rozpoznaje się poprzez odstawienie glutenu. Jeżeli pacjent zauważy, że jego samopoczucie jest lepsze i jego objawy zniknęły lub uległy złagodzeniu, wtedy można mówić o alergii. Także można wykonać badania wykluczające celiakię.

Leczenie alergii na gluten jest takie samo jak w przypadku celiakii, czyli należy przejść na dietę bezglutenową. Warto też wskazać, że niewielkie ilości glutenu u osób z nadwrażliwością – alergią nie będą powodowały intensywnego nawrotu symptomów, natomiast u osób z celiakią już tak.

W razie trudności z określeniem przyczyny problemów zawsze warto zwrócić się do doświadczonego w tej dziedzinie lekarza czy dietetyka, który będzie mógł zalecić najlepszą ścieżkę postępowania. U dietetyka możemy też otrzymać specjalny program dietetyczny pokazujący, jak zastosować dietę bezglutenową.